Werbalna Skala Samobójstwa (WSS)

Autor: dr T. Koweszko

​

Opis:

WSS jest narzędziem diagnostycznym do oceny postaw wobec samobójstwa. Konstrukcja skali opiera się na zmodyfikowanym mechanizmie wykorzystywanym w technice wolnych skojarzeń. Zgodnie z jej założeniami aparat psychiczny dysocjuje treści konfliktowe, tutaj konflikt popędów i zinternalizowaną agresję. Celem zabiegu jest zminimalizowanie oporu. Zadaniem badanego jest wybranie spośród 27 słów opisujących samobójstwo.  Skala pozwala na obliczenie wyniku ogólnego oraz wyników w trzech podskalach, wśród których znajduje się podskala unikania cierpienia, podskala zinternalizowanej agresji oraz podskala poczucia beznadziejności. Interpretacja skali odnosi się do cech osobowości oraz czynników ryzyka oraz czynników ochronnych samobójstwa.

​

Rzetelność:

Zadowalająca zgodność wewnętrzna wszystkich podskal.

​

Trafność:

Korelacje podskal WSS z innymi miarami ryzyka samobójstwa (C-SSRS, NGASR) oraz poszczególnymi wymiarami poczucia koherencji.

​

Normy:

Normy stenowe opracowane na grupie 157 pacjentów hospitalizowanych psychiatrycznie.

​

Zastosowanie:

WSS znajduje zastosowanie w indywidualnej ocenie postaw wobec samobójstwa Narzędzie może być stosowane przez wszelkie instytucje badawcze i publiczne po uprzednim uzyskaniu zgody autora.

​

Procedura:

Badanie indywidualne; możliwość powtarzalnego pomiaru; bez ograniczenia czasu, przeciętnie około 5 minut.

​

Dostępność:

WSS wraz z instrukcją stosowania może zostać udostępniona klinicystom, badaczom, a także studentom, zarówno do celów diagnostycznych, jak i badawczych. Wykorzystywanie WSS w celach komercyjnych jest niedozwolone.

​

Piśmiennictwo:

1. Koweszko T., Gierus J., Mosiołek A., Szulc A. The Development and the Structure of the Verbal Suicide Scale (VSS) - Measuring Attitudes Toward Suicide in the Group of Patients Hospitalized in the Psychiatric Unit. Arch Psychiatr Nurs. 2016;30(4):476-479.

2. Koweszko T., Gierus J., Kosiński M., Mosiołek A., Szulc A. Diagnostic accuracy of the Verbal Suicide Scale (VSS) in the group of psychiatrically hospitalised patients. Psychiatria 2017;14(4):242-248.

3. Koweszko T., Gierus J., Kosiński M., Mosiołek A., Szulc A. Trafność diagnostyczna Werbalnej Skali Samobójstwa (WSS) w grupie pacjentów hospitalizowanych psychiatrycznie. Psychiatria 2017;14(4):242-248.

 

Wyróżnienia:

W 2015 roku wystąpienie plakatowe dotyczące WSS zostało wyróżnione na Ogólnopolskiej Konferencji Suicydologicznej zorganizowanej przez Uniwersytet Medyczny w Łodzi.

​

​

Skala Morany

Autor: dr T. Koweszko

 

Opis:

Skala Morany jest projekcyjnym narzędziem diagnostycznym służącym do oceny tendencji destrukcyjnych oraz procesów sublimacyjnych w ujęciu neuropsychoanalitycznym. Konstrukcja skali opiera się na zestawie ilustracji wygenerowanych z wykorzystaniem narzędzi sztucznej inteligencji, które następnie poddano ocenie pod kątem trafności interpretacyjnej i spójności tematycznej. Badany wybiera spośród przedstawionych obrazów, te które najlepiej opisują jego aktualny stan psychiczny. Odpowiedzi odzwierciedlają nieuświadomione mechanizmy motywacyjne, emocjonalne oraz wzorce regulacji popędów.

Analiza czynnikowa pozwoliła na wyodrębnienie ośmiu podskal, z których sześć wykazuje zbieżność z systemami emocjonalnymi opisanymi w modelu Pankseppa, natomiast dwie - dążenie do destrukcji oraz jej sublimacja - wykraczają poza klasyczne mechanizmy ewolucyjne. Skala umożliwia obliczenie wyniku ogólnego oraz wyników w poszczególnych wymiarach, co pozwala na ocenę profilu destrukcyjności i potencjału sublimacyjnego.

​

Rzetelność:

Wysoka zgodność wewnętrzna wszystkich podskal (Cronbach α > 0.87). Dobre właściwości dyskryminacyjne potwierdzone analizami ROC (AUC > 0.70).

​

Trafność:

Dotychczasowe analizy potwierdzają trafność teoretyczną i wewnętrzną struktury skali. Trafność zewnętrzna nie została jeszcze potwierdzona; badanie walidacyjne jest planowane.

​

Normy:

Normy opracowane na próbie 204 osób uczestniczących w badaniu online; dalsze prace nad normami klinicznymi są planowane.

​

Zastosowanie:

Skala Morany znajduje zastosowanie w:

• ocenie tendencji destrukcyjnych i mechanizmów sublimacyjnych,

• badaniach nad nieświadomymi procesami motywacyjnymi,

• analizie ryzyka zachowań autodestrukcyjnych w ujęciu psychodynamicznym,

• pracy klinicznej, badawczej oraz edukacyjnej.

Skala Morany może być wykorzystywana wyłącznie do celów badawczych. Zastosowanie kliniczne będzie możliwe dopiero po ukończeniu pełnej walidacji narzędzia. Dostęp do skali mogą uzyskać psychologowie, psychiatrzy, psychoterapeuci oraz instytucje badawcze po uzyskaniu zgody autorów.

​

Procedura:

Badanie indywidualne; brak limitu czasu; przeciętny czas wykonania około 10-12 minut. Możliwość powtarzalnego pomiaru w badaniach podłużnych.

​

Dostępność:

Skala Morany wraz z instrukcją stosowania może zostać udostępniona klinicystom, badaczom i studentom do celów naukowych. Wykorzystywanie Skali Morany w celach komercyjnych jest niedozwolone.

​

Piśmiennictwo:

Koweszko, T., Kukulska, N., Gierus, J., & Silczuk, A. (2025). Construction and Initial Psychometric Validation of the Morana Scale: A Multidimensional Projective Tool Developed Using AI-Generated Illustrations. Journal of Clinical Medicine, 14(19), 7069. https://doi.org/10.3390/jcm14197069

​

Wyróżnienia:

W 2025 roku publikacja dotycząca Skali Morany została wybrana do grona 200 Editor’s Choice Articles w Journal of Clinical Medicine, wyróżniona za aktualność tematu i wysoki potencjał cytowalności.

​

​

​